TENS bij migraine en hoofdpijn: wat kan een apparaat?

Wie migraine heeft, weet hoe ingrijpend een aanval kan zijn. Uren of zelfs dagen met bonzende hoofdpijn, misselijkheid en gevoeligheid voor licht en geluid. Medicijnen helpen veel mensen, maar niet iedereen, en wie vaak aanvallen heeft, loopt tegen grenzen aan van hoe vaak je pijnstillers of triptanen mag nemen. Het is dan ook niet vreemd dat er belangstelling is voor apparaten zonder medicijnen.

TENS is daar een van. De meeste mensen kennen het als kastje met plakelektroden op de rug of nek. Voor migraine bestaat er een andere vorm: een apparaat dat je op het voorhoofd plakt en dat de zenuwen daar stimuleert. In Nederland is de TensCare Mynd daarvan het bekendste voorbeeld.

Tegelijk is er een tweede groep: mensen met hoofdpijn die vanuit de nek en schouders komt. Voor hen kan een gewoon TENS-apparaat op de nek iets betekenen. In deze gids leggen we uit hoe beide toepassingen werken, wat het verschil is, wat fabrikanten claimen en wat er werkelijk bekend is, en waar je op let met een apparaat op je hoofd. We baseren ons op de productinformatie en de beschikbare gebruikerservaringen, en zijn daarbij eerlijk over wat we niet konden vaststellen.

Migraine is een neurologische aandoening waarbij de nervus trigeminus een rol speelt. Dat is de grote hersenzenuw die gevoel verzorgt in een groot deel van het gezicht en het voorhoofd. Een van de takken loopt vlak onder de huid van het voorhoofd, boven de wenkbrauwen. Daar richten migraineapparaten zoals de TensCare Mynd zich op.

Het idee is vergelijkbaar met gewone TENS: door die zenuw te prikkelen met kleine stroompulsjes, zou de verwerking van pijnsignalen veranderen. De fabrikant positioneert de Mynd voor twee doelen: het behandelen van een aanval en het voorkomen van aanvallen. Daarvoor heeft het apparaat 2 modi, een behandelmodus en een preventiemodus.

De TensCare Mynd is een klein apparaat dat je met een gelpad op het midden van je voorhoofd plakt. In de doos zit een spiegeltje, zodat je hem recht kunt plaatsen. De intensiteit stel je in, in 40 niveaus. Het apparaat laadt via USB. Hoe lang een lading meegaat, staat niet in de Nederlandse productinformatie, en ook de pulsfrequentie en pulsbreedte vonden we niet. Er zitten 3 herbruikbare gelpads bij van het type E-MYND, die je los kunt nabestellen. Het apparaat is geregistreerd als medisch hulpmiddel klasse IIa onder de Europese MDR. Het verpakte gewicht is 242 gram.

In de praktijk betekent dat: je gaat zitten of liggen, plakt het apparaat met behulp van het spiegeltje midden op je voorhoofd, kiest de modus en verhoogt de intensiteit tot je een duidelijke maar verdraagbare tinteling voelt. Omdat het apparaat op je hoofd zit, valt het op als je het onder mensen draagt. De meeste gebruikers zullen het daarom op een rustig moment thuis inzetten, al is het apparaat klein genoeg om mee te nemen in het bijgeleverde etui.

Op Bol staat één review, van een gebruiker van boven de 70. Die schrijft dat het aantal migraineaanvallen is afgenomen en dat het apparaat vaak tot volledige pijnverlichting leidt. Dat is één persoonlijke ervaring, en een positieve. Meer Nederlandstalige ervaringen met de Mynd zijn er op dit moment niet.

TensCare noemt de Mynd op de productpagina 'klinisch bewezen'. In de beschikbare productinformatie wordt daarbij geen studie genoemd. We kunnen die claim dus niet beoordelen. Dat betekent niet dat het apparaat niet werkt, maar wel dat je de claim met enige voorzichtigheid moet lezen.

In prijs zit de Mynd met €118-159 een stuk hoger dan een gewoon TENS-apparaat. Bij een aandoening die je maandelijks of zelfs wekelijks raakt, is dat een overweging die je moet afzetten tegen wat het je oplevert. Een lastig punt is de garantie. In de specificatie op Bol staat 'geen fabrieksgarantie', terwijl andere TensCare-apparaten 2 jaar hebben. Je hebt in Nederland altijd recht op een deugdelijk product via de verkoper, maar vraag bij twijfel na wat er geldt.

Wie overweegt een Mynd, doet er goed aan het eerst met de huisarts of neuroloog te bespreken. Zij kunnen inschatten of het type migraine en de frequentie van de aanvallen passen bij een apparaat als dit, en hoe het samengaat met de medicatie die je al gebruikt.

Niet elke hoofdpijn is migraine. Een veelvoorkomende andere vorm is hoofdpijn die ontstaat of verergert door gespannen spieren in nek en schouders. Denk aan de pijn die na een dag achter een scherm vanuit je nek naar je achterhoofd trekt, of aan hoofdpijn die samenhangt met een stijve nek. Bij dat type klachten kijken mensen eerder naar een gewoon TENS-apparaat, met elektroden op de nek of de bovenkant van de schouders.

Het principe is dan het klassieke TENS-principe. De elektroden gaan op de spieren en zenuwen in de nek, niet op het hoofd. De stimulatie dempt de pijnprikkels uit dat gebied en kan, met massageprogramma's, gespannen spieren helpen ontspannen.

De Omron E3 Intense is een voorbeeld van een apparaat dat in reviews in deze context wordt genoemd. Een koper uit Den Haag van boven de 60 schrijft dat zijn nekhoofdpijn na twee sessies van 15 minuten weg was. Hij gebruikt het apparaat ook bij een tennisarm. Andere gebruikers melden verlichting bij schouder- en rugklachten, en vinden het vooral ontspannend. Het apparaat heeft 6 lichaamszones, waaronder schouders, en 3 massagemodi: kloppen, kneden en wrijven. De intensiteit regel je in 15 stappen. Met 1 kanaal en 2 wasbare Long Life pads die tot 150 keer meegaan, is het eenvoudig te gebruiken. Het werkt op 2 AAA-batterijen, weegt ongeveer 100 gram en heeft 3 jaar garantie. Op Bol staat het op 4,6 uit 5 bij 47 reviews. Omron adviseert maximaal 3 sessies per dag van maximaal 30 minuten.

Het contrast met de Mynd is duidelijk. De Mynd stimuleert een hersenzenuw op het voorhoofd en richt zich specifiek op migraine. De E3 Intense werkt op spieren en zenuwen in de nek en is bedoeld voor spier- en gewrichtspijn. Het ene is geen vervanging voor het andere. Ook de prijs verschilt: de E3 Intense valt in de klasse €67-90, de Mynd in €118-159. Iemand met klassieke migraine heeft waarschijnlijk weinig aan een nekapparaat, en iemand met spanningshoofdpijn vanuit de nek heeft niet per se een migraineapparaat nodig.

Belangrijk bij gebruik in de nek: plak de elektroden op de achterkant en de zijkant van de nek of op de schouders, nooit op de voorkant van de hals. Dat staat ook in de handleidingen van meerdere fabrikanten. Begin op een lage stand.

Weet je niet welk type hoofdpijn je hebt, laat dat dan eerst uitzoeken door je huisarts. Het verschil tussen migraine, spanningshoofdpijn en hoofdpijn door medicijngebruik bepaalt welke aanpak zinvol is.

Bij apparaten die je op je hoofd gebruikt, is het extra belangrijk kritisch te kijken naar wat er beloofd wordt en hoe je het veilig doet.

Wat weten we wel? Stimulatie van zenuwen om pijn te verminderen is een gevestigd principe, en TENS wordt al decennia in de fysiotherapie gebruikt. Dat een apparaat specifiek voor migraine is ontwikkeld en als medisch hulpmiddel klasse IIa is geregistreerd, zegt iets over het toezicht op ontwerp en documentatie. De TensCare Mynd voldoet daaraan.

Wat weten we niet? Hoe groot het effect bij de gemiddelde gebruiker is. De fabrikant noemt de Mynd klinisch bewezen, maar in de productinformatie wordt geen studie genoemd. Er is op Bol één review. Voor een product van €118-159 is dat weinig om op te bouwen. Ook staan in de productinformatie geen specifieke contra-indicaties voor gebruik op het hoofd; die moet je in de handleiding nalezen.

Wat zeggen de algemene TENS-richtlijnen? In de handleidingen van andere TENS-apparaten die we bekeken, komen dezelfde contra-indicaties terug: niet gebruiken met een pacemaker of hartritmestoornissen, tijdens zwangerschap of bij epilepsie zonder overleg met een arts, niet op wonden of geïrriteerde huid en niet op de voorkant van de hals. Bij een apparaat op het hoofd ligt het voor de hand om extra voorzichtig te zijn als je een implantaat in het hoofd hebt of een voorgeschiedenis van neurologische aandoeningen. Lees de handleiding van de Mynd daarom zorgvuldig en bespreek het gebruik met je arts.

Praktische tips. Plaats het gelpad op een schone, droge huid zonder make-up of crème. Gebruik het spiegeltje om het apparaat recht te plakken, zodat de stimulatie aan beide kanten gelijk is. Begin op de laagste van de 40 standen. Gebruik het apparaat niet tijdens het autorijden. Merk je hoofdpijn die anders aanvoelt dan je gewone aanvallen, of nieuwe neurologische klachten zoals uitval, ga dan direct naar een arts in plaats van het apparaat te gebruiken.

Over de kosten. Een migraineapparaat is een investering. Tel naast de aanschaf de vervangpads mee. Weeg dat af tegen hoe vaak je aanvallen hebt en hoeveel ze je kosten aan verloren dagen. En onthoud dat de garantievermelding op Bol onduidelijk is.

Ons beeld: een apparaat als de Mynd kan een aanvulling zijn voor mensen met migraine die op zoek zijn naar een niet-medicamenteuze optie, bij voorkeur in overleg met hun arts. Het is geen vervanging van een diagnose of van een behandelplan.

Stel dat je, na overleg met je huisarts of neuroloog, een apparaat als de Mynd wilt proberen. Hoe pak je dat aan zodat je na een paar maanden weet of het iets oplevert?

Begin met een hoofdpijndagboek, als je dat nog niet bijhoudt. Dat kan op papier of in een app; het gaat erom dat je het consequent doet. Noteer een maand lang, nog zonder apparaat, op welke dagen je hoofdpijn hebt, hoe erg die is op een schaal van 0 tot 10, hoe lang een aanval duurt en welke medicijnen je neemt. Zonder zo'n nulmeting is het later lastig te zeggen of er iets veranderd is. Migraine wisselt van nature, en een rustige maand kan toeval zijn.

Gebruik het apparaat daarna volgens de handleiding. De Mynd heeft twee modi, en de fabrikant onderscheidt behandeling van een aanval en preventie. Volg de aanwijzingen voor hoe vaak en hoe lang je elke modus gebruikt. Ga niet zelf experimenteren met langere of vaker herhaalde sessies.

Blijf je voorgeschreven medicatie gebruiken, tenzij je arts iets anders zegt. Een apparaat is in dit stadium een aanvulling, geen vervanging.

Houd het dagboek gedurende minstens twee tot drie maanden bij. Vergelijk dan het aantal hoofdpijndagen, de ernst en je medicijngebruik met de maand ervoor. Neem dat overzicht mee naar je volgende afspraak met je arts. Samen kunnen jullie dan beoordelen of het apparaat een vaste plek in je aanpak verdient.

Let in die periode ook op je huid. Raakt de plek op je voorhoofd rood of geïrriteerd, gebruik het apparaat dan een paar dagen niet en controleer of het gelpad nog schoon is en goed plakt. Pads gaan niet eindeloos mee; houd een reserveset in huis.

Wat als het niets doet? Dan is dat ook een uitkomst. Niet elke behandeling werkt bij iedereen. Bespreek met je arts of een andere aanpak beter past. Koop het apparaat bij voorkeur bij een verkoper waar je de voorwaarden voor retourneren kent, en vraag bij twijfel over de garantie vooraf na wat er geldt.

Voor hoofdpijn vanuit de nek geldt hetzelfde principe in het klein: houd een paar weken bij of sessies met een TENS-apparaat zoals de Omron E3 Intense verschil maken, en zoek hulp bij een fysiotherapeut als de klachten blijven.

TENS bij hoofdpijn kent twee toepassingen. Voor migraine zijn er apparaten die je op het voorhoofd plakt en die de nervus trigeminus stimuleren, zoals de TensCare Mynd met zijn behandel- en preventiemodus en 40 standen. Voor hoofdpijn vanuit gespannen nek- en schouderspieren kan een gewoon TENS-apparaat op de nek iets betekenen, zoals de Omron E3 Intense.

Wees realistisch over de onderbouwing. De fabrikant van de Mynd noemt het klinisch bewezen, maar we vonden daar geen studie bij, en er is weinig gebruikerservaring in Nederland. Het apparaat is wel geregistreerd als klasse IIa. Laat eerst vaststellen welk type hoofdpijn je hebt, bespreek een apparaat met je huisarts of neuroloog, lees de handleiding goed en gebruik TENS nooit op de voorkant van de hals. Zo kun je verantwoord uitproberen of het voor jou iets toevoegt.