Radiatorventilator en warmtepomp: de starttemperatuur

Een warmtepomp verwarmt het zuinigst met water van een lage temperatuur. Voor je radiatoren betekent dat: ze worden lauw in plaats van heet. Een radiatorventilator kan helpen om uit zo'n lauwe radiator toch genoeg warmte te halen. Maar alleen als hij bij die lage temperatuur ook aangaat.

Dat is het punt waarop veel kopers de mist ingaan. De meeste radiatorventilatoren hebben een temperatuursensor die de ventilatoren pas laat draaien boven een bepaalde drempel. Bij een gewone cv-ketel op 70 graden maakt die drempel niets uit. Bij een warmtepomp die de radiator op 30 graden houdt, blijft een ventilator met een drempel van 33 graden de hele winter stil.

We hebben de starttemperaturen van dertig radiatorventilatoren op een rij gezet. Ze lopen uiteen van circa 25 graden bij Heatfan tot vast 45 graden bij de NAIZY. Hieronder lees je waarom een warmtepomp andere eisen stelt, welke drie soorten regeling er zijn, hoeveel ventilatoren je bij lage temperatuur nodig hebt, welke extra functies handig zijn en welke modellen je bij een warmtepomp beter kunt laten liggen.

Een cv-ketel stookt het water vaak op tot 60, 70 of zelfs 80 graden. De radiatoren worden dan heet, en elke radiatorventilator slaat aan. Een warmtepomp werkt anders: hoe lager de watertemperatuur, hoe zuiniger hij is. Daarom draait een warmtepomp liever op een lage aanvoertemperatuur, en ook bij een hybride warmtepomp of een ketel die op lage temperatuur is gezet, zie je dat terug.

Het gevolg is dat de radiator minder warmte afgeeft. Een radiator die bij 70 graden een kamer in een half uur warm stookt, doet daar bij een veel lagere watertemperatuur een stuk langer over. Een radiatorventilator kan dat deels compenseren door meer lucht langs de platen te blazen. Radar schreef al in 2022 dat de ventilator het meeste nut heeft bij lage aanvoertemperaturen en warmtepompen. ClimateBooster claimt voor de Convector Pro Wall circa 30 procent meer warmteafgifte bij een systeem van 75/65 graden en circa 50 procent meer bij 55/45 graden. Dat is een fabrikantcijfer, maar het laat zien in welke richting het werkt: hoe koeler het water, hoe meer de ventilator relatief toevoegt.

Daar zit een addertje. De sensor van een radiatorventilator meet niet de temperatuur van het water in de warmtepomp, maar die van de radiator of de aanvoerleiding waar hij op zit. Die ligt lager dan de aanvoertemperatuur die je op de warmtepomp instelt, vooral aan het eind van een lange leiding of onderaan de radiator. Een ventilator met een drempel van 33 graden kan dus ook bij een aanvoer van 35 of 40 graden te laat of helemaal niet aangaan.

SpeedComfort zegt het zelf bij de Automatic Sensor: die uitvoering is bedoeld voor systemen die verwarmen op hogere watertemperaturen, boven 55 graden, zoals cv-ketels. Voor (hybride) warmtepompen verkoopt het merk een aparte uitvoering met instelbare starttemperatuur. Coolblue schrijft bij de BlueBuilt dat die niet geschikt is voor een warmtepomp.

Wat kun je zelf doen voordat je koopt? Meet op een koude dag de oppervlaktetemperatuur van je radiator, bijvoorbeeld met een infraroodthermometer of een eenvoudige contactthermometer onderaan de radiator. Dat getal is je ondergrens. Kies een ventilator die daaronder inschakelt, met een paar graden marge.

Gebruikers bevestigen dat dit werkt. Twee van de drie kopers van de Livn Duo Set gebruiken hem met een warmtepomp en lage-temperatuurradiatoren rond 30 graden en zijn tevreden. Bij die temperatuur valt een groot deel van de markt al af.

Als je de starttemperaturen van alle modellen naast elkaar legt, zie je drie systemen.

Het eerste is een vaste schakelaar. De ventilatoren gaan aan boven een vaste temperatuur en uit als de radiator weer afkoelt. Dat is simpel en betrouwbaar, maar je kunt niets bijstellen. In deze groep zitten de SpeedComfort Automatic Sensor (aan rond 33 graden, uit bij 25 graden), de AVOID (aan bij 33 graden of hoger, uit bij 25 of lager), de Ezeefox Duoset en de Technaxx TX-302 (aan bij 35 graden, uit bij 25). De SmartAir Boost start in automatische modus vanaf 33 graden, de NAIZY 3W pas vanaf 45 graden. Voor een warmtepomp zijn deze drempels te hoog.

Het tweede is een instelbare thermostaat. Je kiest zelf bij welke temperatuur de ventilatoren aangaan. De SpeedComfort Control Sensor laat je de start kiezen tussen 27 en 35 graden, volgens fabrikantgegevens die uwproductwijzer en poetsmaniak overnemen. De EMOS P56PR1 gaat het verst naar boven: van 28 tot 70 graden in stappen van 1 graad, met 28 graden als standaard en automatisch uit bij 25 graden. Die gegevens komen uit de handleiding van de duo-uitvoering van dezelfde serie. De cozyvent DUO en de WARMFAY MXRV-S05 zijn op papier het ruimst instelbaar: start en stop tussen 0 en 60 graden, standaard 32 graden aan en 23 graden uit. Bij Livn zijn start- en eindtemperatuur instelbaar, maar het bereik staat er niet bij. LDY zegt boven 25 graden aan te gaan, zonder dat dat instelbaar is.

Het derde is modulerend. Heatfan laat de ventilatoren niet alleen aan- of uitgaan, maar past de snelheid aan op de radiatortemperatuur. De ventilatoren beginnen vanaf 25,3 graden en stoppen bij 24,9 graden. Daartussen kies je met de bediening (stand 1 tot en met 5) hoe hard ze meegaan. Dat geldt voor de Touch Sensor en de WiFi Controller, in alle drie de balkmaten.

Welke werkt het best bij een warmtepomp? Een instelbare thermostaat werkt goed zolang je de start onder de werkelijke radiatortemperatuur kunt zetten. Bij de SpeedComfort Control Sensor is de ondergrens 27 graden; bij EMOS 28 graden; bij WARMFAY en cozyvent DUO kan het lager. Modulerend regelen heeft het voordeel dat de ventilator niet steeds aan- en uitschakelt als de radiator rond de drempel schommelt. Bij een warmtepomp die lang op een constante lage temperatuur draait, gebeurt dat juist vaak.

Een kanttekening bij alle instelbare modellen: het display toont de temperatuur die de sensor meet. Hang de sensor op de plek die de handleiding aangeeft, en controleer op een koude dag of de temperatuur op het display past bij wat je met de hand voelt. Zo voorkom je dat de ventilator te laat of te vroeg aanslaat.

Bij een warmtepomp telt niet alleen of de ventilator aangaat, maar ook hoeveel ventilatoren je onder de radiator hangt. Een lauwe radiator geeft minder warmte af, dus je hebt meer luchtstroom nodig om hetzelfde effect te halen.

Elektramat geeft voor Heatfan een concrete vuistregel. Normaal reken je één unit per 50 centimeter radiator. Bij een zeer lage aanvoertemperatuur, onder 35 tot 40 graden, wordt dat één unit per 35 tot 40 centimeter. Voor een radiator van 120 centimeter betekent dat drie balken in plaats van twee.

Bij Heatfan scheelt dat flink in welke set je koopt. De Heatfan 5 heeft een balk van 44 of 47 centimeter met 5 ventilatoren. Een Single Set is bedoeld voor 50 tot 80 centimeter, een Duo Set voor 90 tot 160 centimeter. Bij lage temperatuur schuift je radiator al snel een set op. De Heatfan 5 Touch Sensor Single Set kost €67 tot €91, de Duo Set €115 tot €155 en de Trio Set €161 tot €218.

Andere merken geven geen apart advies voor lage temperatuur, maar het principe is hetzelfde. SpeedComfort werkt met balken van 34 centimeter en een Mono Set voor 40 tot 70 centimeter, een Duo voor 70 tot 120 en een Trio voor 120 tot 180. De Livn Duo Set is bedoeld voor 75 tot 120 centimeter. BlueBuilt rekent op ongeveer 50 centimeter radiator per balk, maar die is niet bedoeld voor een warmtepomp.

Hoe weet je of je genoeg ventilatoren hebt? Kijk na de eerste koude week of de kamer binnen redelijke tijd op temperatuur komt. Lukt dat niet, dan kun je bij de meeste merken uitbreiden. SpeedComfort verkoopt een losse uitbreidingsset; volgens Hellowatt kunnen er tot 20 units op één voeding. Of die uitbreiding ook met de Control Sensor werkt, is niet bevestigd. Livn heeft een uitbreidingsset voor €36 tot €48 die alleen met een bestaande Livn-set werkt. Bij Heatfan bestaan losse uitbreidingsbalken in zwart, maar de listing zegt niet met welke bediening ze samenwerken.

Een ander punt is de plaatsing. Heatfan kun je boven op de radiator, tussen de platen of eronder plaatsen. Hoe meer lucht er langs de warmste delen van de radiator gaat, hoe beter. Bij een lauwe radiator is de bovenkant vaak het warmst, dus experimenteer met de plaats als de fabrikant meerdere posities toestaat.

Bij een warmtepomp kun je dus beter een balk te veel dan te weinig nemen. Het extra stroomverbruik is verwaarloosbaar: Heatfan noemt circa 1 kWh per jaar per balk.

Een warmtepomp draait lang en vaak op een lage stand. Dat maakt een paar functies van radiatorventilatoren interessanter dan bij een cv-ketel.

De eerste is een stille stand. Omdat de ventilatoren bij een warmtepomp veel uren per dag draaien, merk je het geluid sneller. De SpeedComfort Control Sensor heeft drie snelheden: Zen, Balanced en Boost. In de Zen-stand is hij volgens fabrikantdata stiller dan 17,5 dB(A). Bij Heatfan draaien de ventilatoren langzaam als de radiator lauw is, en kopers van de Heatfan 3 en 4 noemen de laagste stand bijna onhoorbaar of extreem stil.

De tweede is een zomer- of boostmodus. De SpeedComfort Control Sensor heeft een zomerstand waarin de ventilatoren draaien voor luchtcirculatie op warme dagen. Heatfan heeft stand 6, waarin alle ventilatoren continu op maximaal draaien als koel- of boostmodus. Een koper van de Heatfan 4 Trio heeft hem in de zomer als ventilator gebruikt. Dat is iets anders dan koelen met een warmtepomp: de ventilator verplaatst lucht, maar maakt niets koeler.

Wil je je warmtepomp in de zomer echt laten koelen via de radiatoren, dan is dat een ander verhaal. Voor de ClimateBooster Radiator Pro is daarvoor een aparte Cooling Sensor Set nodig en een installatie die geschikt is voor koelen, volgens uwproductwijzer. Bij de andere modellen in onze vergelijking vonden we geen koelfunctie.

De derde functie is inzicht. De Heatfan WiFi Controller laat in een app de live radiatortemperatuur en de temperatuurhistorie zien, en je kunt kiezen uit vijf temperatuurcurves. Voor een warmtepompbezitter die de aanvoertemperatuur stap voor stap verlaagt, is dat handig: je ziet of de ventilatoren aanslaan en hoe warm de radiator echt wordt. Let wel op meldingen van Trustpilot-gebruikers over lastige wifi-koppeling. De Touch Sensor-versie heeft dezelfde lage startdrempel, zonder app.

Een vierde punt is het stroomverbruik bij stilstand. SpeedComfort gebruikt een verliesvrije 12-voltadapter die volgens de fabrikant niets verbruikt als de ventilatoren niet draaien. EMOS geeft een standby van 0,03 watt op. Bij een warmtepomp die in de lente en herfst lange tijd net onder de drempel draait, is het prettig dat de ventilator dan geen stroom verspilt.

Nog één punt: de koppelkabels. Bij SpeedComfort melden een paar kopers dat de verbindingsstekkertjes losschieten als er spanning op de kabel komt, bijvoorbeeld na het stofzuigen. Bij een cv-ketel merk je dat pas als de kamer koud blijft; bij een warmtepomp die de hele winter op lage temperatuur draait, valt het nog minder op. Controleer de stekkers dus af en toe.

Op een rij: voor een warmtepomp zijn een lage of instelbare start, een stille stand en eventueel een zomer- of boostmodus het meest waard. Een app is een extra voor wie wil meten.

Niet elke radiatorventilator is geschikt voor een warmtepomp. Sommige fabrikanten en verkopers zeggen dat er eerlijk bij, bij andere moet je het uit de specificaties halen.

De duidelijkste is de BlueBuilt Radiatorventilator. Coolblue schrijft letterlijk dat die niet geschikt is voor een warmtepomp, en ook niet voor een zonnecollector. Voor een cv-ketel is het een prima product met een goede reviewscore (8,1 uit 10), maar bij een warmtepomp moet je hem laten staan.

De SpeedComfort Automatic Sensor start rond 33 graden en is volgens de fabrikant bedoeld voor systemen boven 55 graden. Hij heeft 10 jaar garantie en honderden goede reviews, maar bij een warmtepomp heb je er weinig aan. Kies dan de Control Sensor van hetzelfde merk.

De Ezeefox Duoset en de Technaxx TX-302 starten vast bij 35 graden. Poetsmaniak noemt de Technaxx daarom niet geschikt voor warmtepompen. De AVOID start vanaf 33 graden.

Bij de losse accumodellen is de NAIZY 3W het meest uitgesproken: de automatische modus schakelt pas in vanaf 45 graden. Bij een warmtepomp gaat hij in die stand nooit aan. De SmartAir Boost start in automatische modus vanaf 33 graden. Voor de Evolar, de WarmFay HL-FR03 en de EcoSavers is geen starttemperatuur opgegeven, zodat je vooraf niet weet of ze bij een warmtepomp werken.

Ook bij een paar balken ontbreekt de informatie. Prestara en Heatbooster vermelden niet bij welke temperatuur ze inschakelen. ClimateBooster verkoopt de Prillo en de Radiator Pro 120 als warmtepomp-ready, maar noemt geen starttemperatuur. Dat hoeft niet te betekenen dat ze niet werken, maar je kunt het niet controleren voor je koopt.

Let ook op het verschil tussen geschikt en bewezen. De EMOS P56PR1 en de WARMFAY MXRV-S05 zijn op papier goed instelbaar, maar hebben nog geen reviews. Bij Heatfan zijn er wel reviews, maar die gaan vooral over warmteverdeling en geluid, niet specifiek over warmtepompen. De Livn heeft de meest directe bevestiging: twee kopers die hem met een warmtepomp gebruiken. Bij SpeedComfort Control vonden we nog geen variant-specifieke reviewteksten.

Twijfel je over een model? Koop het dan bij een verkoper waar je het binnen de bedenktijd kunt terugsturen, en test het op een koude dag. Draaien de ventilatoren niet terwijl de radiator lauw aanvoelt, dan weet je genoeg.

Wat blijft er over? Voor een warmtepomp zijn de Heatfan-sets (vanaf circa 25 graden, modulerend), de SpeedComfort Control Sensor (27 tot 35 graden instelbaar), de EMOS P56PR1 (vanaf 28 graden instelbaar), de WARMFAY MXRV-S05 en cozyvent DUO (0 tot 60 graden instelbaar) en de Livn Duo Set (instelbaar, door gebruikers bevestigd rond 30 graden) de logische kandidaten.

Bij een warmtepomp bepaalt de starttemperatuur of een radiatorventilator iets doet. Meet eerst hoe warm je radiator op een koude dag wordt en kies een model dat daaronder inschakelt.

Heatfan start het laagst, rond 25 graden, en regelt de snelheid zelf. De SpeedComfort Control Sensor laat je de start tussen 27 en 35 graden kiezen en geeft 10 jaar garantie. EMOS (vanaf 28 graden), WARMFAY en cozyvent DUO (0 tot 60 graden) zijn instelbare alternatieven, en Livn wordt door gebruikers met een warmtepomp rond 30 graden bevestigd. Reken bij lage temperatuur op een balk meer, en laat modellen met een vaste drempel van 33 graden of hoger liggen.