Hoe stil is een radiatorventilator? Decibels en praktijk

Zoek je naar ervaringen met radiatorventilatoren, dan kom je één klacht vaker tegen dan alle andere: geluid. Kopers schrijven over zoemen, brommen, een tikkende schakelaar of een radiator die meetrilt. Tegelijk staat er op bijna elke verpakking dat het product fluisterstil is, met waarden van minder dan 20 decibel.

Hoe kan dat allebei waar zijn? Omdat een opgegeven decibelwaarde maar een klein deel van het verhaal vertelt. Hij zegt niet op welke afstand of in welke stand is gemeten, en hij gaat alleen over de ventilator, niet over de schakelaar, de magneten of de radiator die als klankkast werkt.

We hebben de geluidsopgaven van dertig radiatorventilatoren verzameld, van minder dan 17,5 dB(A) tot bijna 49 dB, en die naast de reviews op Bol en Coolblue en twee Duitse praktijktests gelegd. Hieronder lees je wat decibels wel en niet zeggen, welke patronen we in reviews zien, waar zoemen en klikken vandaan komen, wat je zelf kunt doen en waarom losse accumodellen luider zijn dan balken.

Decibel is een logaritmische maat. Dat betekent dat de getallen niet lineair oplopen: grofweg wordt 10 decibel meer als twee keer zo luid ervaren. Tussen 20 en 30 dB zit dus een hoorbaar verschil, en tussen 20 en 48 dB een heel groot verschil.

De opgaven van radiatorventilatoren lopen ver uiteen. Het laagst is de SpeedComfort Control Sensor: minder dan 17,5 dB(A) in de Zen-stand, volgens fabrikantdata die poetsmaniak publiceerde. De WARMFAY MXRV-S05 en LDY claimen minder dan 18 dB. Een grote groep zit op minder dan 20 dB: SpeedComfort Automatic, Heatfan, Livn, EMOS, Ezeefox en Technaxx. BlueBuilt noemt maximaal 28 dB. Bij de losse accumodellen claimt de Evolar minder dan 38 dB en geeft de SmartAir Boost 45,7 dB op de lage stand en 48,6 dB op de hoge stand op.

Wat deze cijfers niet vertellen, is hoe ze gemeten zijn. Geen enkele fabrikant noemt de afstand tot de microfoon, de stand van de ventilator of de omgeving. Een meting op 1 meter in een stille ruimte geeft een heel ander getal dan een meting op 30 centimeter onder een radiator. ClimateBooster liet het geluid van de Prillo meten door het bureau Peutz, maar publiceert geen waarde.

Er zijn ook tegenstrijdigheden. Coolblue noemt voor de BlueBuilt maximaal 28 dB in de omschrijving; een andere website noemt maximaal 39,1 dB, mogelijk voor een ouder model. Bij de SmartAir staan op dezelfde listing drie waarden: 45,7, 48,6 en 48,9 dB. Bij Heatbooster staat geen waarde in de specificaties, maar een koper meldt dat de verpakking minder dan 20 dB belooft, en vond hem veel luider.

Geen van de waarden in onze vergelijking is onafhankelijk gemeten. Wat kun je er dan mee? Ze zijn nuttig om grote verschillen te zien. Een balk onder de radiator met een opgave van onder de 20 dB is anders bedoeld dan een losse unit van 45 dB of meer. Tussen 17,5 en 20 dB kun je op basis van de opgave niets concluderen; daarvoor heb je ervaringen van gebruikers nodig.

Er is één uitzondering waar het getal wel iets zegt: als een fabrikant meerdere standen met een eigen waarde opgeeft, zoals SpeedComfort met de Zen-stand, weet je dat er een stand is die bewust op geluid is afgestemd. Dat zegt meer dan één losse claim voor het hele product.

Reviews zijn subjectief: wat de één stil noemt, vindt de ander storend. Maar als dezelfde klacht steeds terugkomt, of juist nooit, zegt dat iets. Dit zijn de patronen die we zien.

SpeedComfort heeft de grootste reviewbasis: 575 reviews op Bol met gemiddeld 4,3 uit 5. Het filter op geluidsniveau heeft 243 vermeldingen. In de reviews die we lazen, noemen kopers de ventilatoren nauwelijks hoorbaar, geruisloos of stil, ook in slaapkamers. De reviews gaan vooral over de Automatic Sensor.

De Heatfan 4 Touch scoort 4,8 uit 5 uit 5 reviews, met de omschrijvingen zeer stil en extreem stil. Bij de Heatfan 3 noemt een koper hem op de laagste stand bijna onhoorbaar. Bij de Heatfan 5 hoort een koper een licht zoemend geluid, dat hij niet storend vindt.

BlueBuilt scoort bij Coolblue 8,1 uit 10 uit 46 reviews, maar geluidsniveau is met 7,0 de laagste van vijf deelscores. Kopers zijn verdeeld: hoorbaar en had stiller gekund, tegenover erg stil.

BALORS (4,0 uit 5 uit 33 reviews) krijgt in twee van de zes reviews die we lazen een opmerking over geluid: luid volgens de ene koper, minimaal hoorbaar volgens de andere. Cozyvent (3,9 uit 5 uit 34) wisselt: weinig geluid met zacht windgeruis, of duidelijk hoorbaar vergeleken met SpeedComfort. De cozyvent DUO wordt door meerdere kopers hoorbaar genoemd.

Bij AVOID (3,4 uit 5 uit 18 reviews) noemen twee kopers een brommend geluid. Bij LDY vinden twee van de vijf reviewers hem luider dan verwacht. Livn wordt stil genoemd, maar niet voor de slaapkamer.

Heatbooster laat het duidelijkste negatieve patroon zien: vier van de zes reviews die we lazen noemen zoemen of veel herrie. Daarover meer in het volgende deel.

Een opvallend detail: meerdere kopers van goedkopere merken vergelijken met SpeedComfort en noemen dat stiller. Dat gebeurt bij BALORS, cozyvent en Heatbooster. Andersom vonden we het niet. SpeedComfort fungeert in de reviews dus als maatstaf voor stil.

Voor merken zonder reviews kunnen we niets zeggen. Dat geldt voor de WARMFAY MXRV-S05, de EMOS P56PR1 en de Ezeefox Duoset. Op papier zitten ze allemaal onder de 20 dB, maar niemand heeft dat op Bol bevestigd of tegengesproken. Bij Prestara staat niet eens een geluidswaarde vermeld.

Wat leer je hieruit? Een lage dB-claim zonder reviews, zoals bij de WARMFAY, is nog geen bewijs. En een merk met veel reviews die stilte bevestigen, is een veiliger keuze voor een slaapkamer dan een merk met weinig of gemengde reviews.

De meest gehoorde geluidsklacht bij radiatorventilatoren is een zoemtoon. Heatbooster is daar in onze vergelijking het duidelijkste voorbeeld van, en het laat zien hoe je zo'n patroon herkent.

Heatbooster heeft 160 reviews op Bol met gemiddeld 3,6 uit 5. De verdeling is breed: 61 keer 5 sterren, 35 keer 4, 25 keer 3, 16 keer 2 en 23 keer 1 ster. Positieve kopers prijzen vooral de opwarmsnelheid.

Van de zes reviews die we lazen, noemen er vier het geluid. Een koper hoort een duidelijk zoemgeluid, ook met de tv aan, en verving de set door een SpeedComfort. Een ander schrijft over een zeer storende zoemtoon in de woonkamer. Een monteur, die hem per ongeluk naast een SpeedComfort bestelde, noemt het lawaai. En een vierde vond hem veel luider dan verwacht, ondanks de minder dan 20 dB op de verpakking.

Op een tweede, parallelle listing van hetzelfde product met 19 reviews (4,1 uit 5) meldt een koper dat de set na enkele weken niet meer stil was. Op uwproductwijzer meldt een koper dat de balken op zijn radiator trillen, al vindt hij dat niet storend.

Waar komt zoemen vandaan? Dat weten we bij Heatbooster niet precies. Bij kleine ventilatoren ontstaat een zoemtoon vaak door de motor zelf, door de lagers of doordat de ventilator met een vaste toon draait. Heatbooster heeft één snelheid, dus je kunt het niet wegregelen door lager te zetten. En als de balk de trilling doorgeeft aan de radiator, wordt de toon versterkt.

Ter vergelijking: SpeedComfort heeft een vergelijkbare opbouw met een 12-voltadapter en balk van 34 centimeter, maar die klacht zien we daar niet terug. Kopers noemen Heatbooster in reviews een imitatie van SpeedComfort. Er is geen bewijs dat het hetzelfde product is, en het verschil in geluidservaringen wijst eerder op het tegendeel.

Wat doe je als je radiatorventilator zoemt? Controleer eerst of de balk goed vast zit met alle magneetpunten. Probeer een andere stand als die er is. Zoemt hij binnen de bedenktijd hoorbaar in een stille kamer, stuur hem dan terug. Een zoemtoon wordt zelden minder na verloop van tijd; bij Heatbooster meldt een koper juist het omgekeerde.

Heatbooster geeft wel 2 jaar garantie en is goedkoop: een Single-set valt tussen €32 en €43. Voor een woonkamer met achtergrondgeluid kan dat volstaan. Voor een slaapkamer of stille werkkamer raden we hem op basis van de reviews af.

Niet al het geluid van een radiatorventilator komt van de ventilatoren. In tests en reviews zien we drie andere bronnen, en je kunt er zelf iets aan doen.

De eerste is de schakelaar. Het Duitse GIGA testte de SpeedComfort Automatic Sensor en vond de ventilatoren zelf stil. Maar de thermostaatschakelaar, die met een magneet op de aanvoerleiding zit, gaf bij in- en uitschakelen een hoorbare metalen klik. De radiator versterkte dat geluid. De tester vond het daardoor te luid voor een slaapkamer. Het gaat om één test, maar het principe is herkenbaar: een mechanische schakelaar die op een metalen leiding zit, klikt, en die klik reist mee door de leiding en de radiator.

De tweede is trilling via de magneten. Een balk die met magneten tegen de platen hangt, geeft trillingen direct door aan de radiator. Die werkt dan als klankkast. Een koper van de cozyvent DUO schrijft precies dat: de magneetbevestiging versterkt het geluid. Op uwproductwijzer meldt een Heatbooster-koper dat de balken op de radiator trillen.

De derde is een balk die niet goed vastzit. Een Heatbooster-koper meldt dat zijn balk maar twee magneetpunten heeft, waardoor hij los en scheef hangt. Een balk die met een of twee punten tegen de radiator rust, kan rammelen of resoneren.

Wat kun je doen?

Hang de balk vlak en stevig, met alle magneetpunten op de radiator. Bij SpeedComfort zitten magneetschuifjes bij om de magneten af te stellen op standaard, smalle en enkelplaatsradiatoren.

Leg een dun stukje vilt of rubber tussen magneet en radiator als de balk meetrilt. Dat is geen advies van een fabrikant, maar een gangbare oplossing om trillingen te dempen. Let erop dat de magneet nog goed blijft hechten.

Kies voor een slaapkamer een model dat geleidelijk opschaalt in plaats van met een klik aan- en uitgaat. Heatfan regelt modulerend vanaf circa 25 graden; de SpeedComfort Control Sensor heeft een andere sensor met display en drie snelheden; of die ook klikt, is in de bronnen die we vonden niet getest.

Zorg dat de kabels de radiator niet raken op een plek waar ze kunnen tikken. Leg ze los van de platen.

En maak de radiator schoon voor je de balk ophangt. Stof tussen de platen blaast een ventilator anders de kamer in, en een schone radiator geeft de magneten meer grip.

Deze maatregelen kosten weinig, maar maken bij een goede ventilator het verschil tussen nauwelijks hoorbaar en storend.

Losse radiatorventilatoren met accu zijn een categorie apart. Ze zijn luider dan balken onder de radiator, en dat zie je in de opgaven en de reviews terug.

De SmartAir Boost is het luidste product in onze vergelijking: 45,7 dB op de lage stand, 48,6 dB op de hoge, en 48,9 dB in de omschrijving. Dat is ruim 25 dB meer dan de meeste balken. Twee van de zes kopers die we lazen, stuurden hem terug omdat hij te luid was voor de woonkamer, met weinig verschil tussen de twee standen. Een derde schrijft dat hij geluid maakt. Daar staat tegenover dat meerdere kopers zeggen dat de kamer veel sneller warm is.

Waarom zijn deze units luider? Ze verbruiken meer vermogen: 10 watt bij de SmartAir, 3 watt bij de Evolar en de NAIZY, tegenover 0,55 tot 2,5 watt bij de balken. Meer vermogen betekent meer luchtverplaatsing, en meer luchtverplaatsing betekent meer geluid. Ze staan ook bovenop de radiator, dichter bij je oren dan een balk eronder.

De Evolar claimt minder dan 38 dB. Een reviewer vindt de laagste stand, F1, stil genoeg. Bij de EcoSavers Radiator Airflow Fan schrijft een reviewer dat het geluid na een paar uur storend wordt; andere kopers noemen hem stil.

Wie stilte belangrijk vindt, heeft het meest aan een stille stand. Niet elke radiatorventilator heeft die.

De SpeedComfort Control Sensor heeft drie snelheden: Zen, Balanced en Boost. Zen is de stand met de opgave van minder dan 17,5 dB(A). Heatfan heeft zes standen, waarvan 1 tot en met 5 modulerend; op de laagste stand draaien de ventilatoren langzaam. EMOS heeft twee snelheden, 1.800 of 2.400 toeren per minuut. De cozyvent DUO heeft drie snelheden via een SPEED-knop. De WARMFAY MXRV-S05 heeft een instelbare snelheid.

Modellen met één snelheid zijn de SpeedComfort Automatic Sensor en Heatbooster. Daar kun je het geluid niet bijstellen. Bij de SmartAir Boost zijn er wel twee snelheden, maar kopers merkten weinig verschil in geluid tussen de standen. Een stille stand is dus alleen nuttig als het verschil met de hogere stand ook hoorbaar is.

Het advies voor een slaapkamer volgt hieruit vanzelf: kies een balk onder de radiator, geen losse unit, en bij voorkeur een met een stille stand of modulerende regeling. Voor een woonkamer met tv en gesprekken is een accumodel prima, als je het geluid voor lief neemt.

Een opgegeven decibelwaarde zegt weinig over hoe stil een radiatorventilator in jouw kamer is. Waarden lopen uiteen van minder dan 17,5 tot bijna 49 dB, maar geen enkele is onafhankelijk gemeten. Reviews geven betere signalen: SpeedComfort en Heatfan 4 worden vaak stil genoemd, Heatbooster zoemt volgens veel kopers en losse accumodellen zoals de SmartAir Boost zijn duidelijk luider.

Geluid komt niet alleen uit de ventilator. Een klikkende schakelaar, trillende magneten en een losse balk maken vaak het verschil. Hang de balk stevig, demp trillingen en kies voor een slaapkamer een model met een stille stand of modulerende regeling. Test binnen de bedenktijd 's avonds, als het stil is, en stuur terug wat zoemt.