Is een shiatsu-massageapparaat veilig? Zo gebruik je het

Een shiatsu-massageapparaat is voor de meeste mensen een onschuldige aankoop. Je zet het aan, de koppen draaien, na een kwartier slaat het af. Toch staan er in de handleidingen waarschuwingen die weinig kopers lezen, en in de reviews duiken klachten op over pijnlijke plekken, warmte die niet uit kan en apparaten die doorlopen.

Voor deze gids hebben we de veiligheidsinformatie in de productbeschrijvingen van ruim 50 apparaten doorgenomen en de reviews gelezen waarin kopers schrijven over pijn, warmte of te intensief gebruik. Dit is geen medisch advies: bij twijfel over je gezondheid is je huisarts of fysiotherapeut de juiste persoon om te raadplegen. Wel lees je hieronder waar je op let bij aankoop en gebruik, welke functies een rol spelen bij veilig gebruik en hoe je claims over gezondheid in productteksten leest.

Massageapparaten zijn bedoeld voor gezonde spieren die gespannen of moe zijn. In handleidingen en in de productinformatie van webwinkels staat daarom meestal een lijst met situaties waarin de fabrikant adviseert het apparaat niet te gebruiken of eerst een arts te raadplegen. De precieze formulering verschilt per merk, maar dezelfde punten komen steeds terug.

Een pacemaker of ander elektronisch implantaat. Massageapparaten bevatten elektromotoren; fabrikanten nemen het zekere voor het onzekere.

Zwangerschap. Vooral massage van de onderrug en de buik wordt in dat geval afgeraden zonder overleg met een verloskundige of arts.

Trombose, spataderen en andere vaatproblemen. Stevige druk of compressie op de benen kan in die gevallen ongewenst zijn. Dat is relevant voor voetmassagers met luchtcompressie en voor stoelopleggers die ook de bovenbenen masseren.

Diabetes en verminderd gevoel. Wie minder gevoel heeft in de voeten of benen, merkt niet altijd op tijd dat warmte of druk te veel wordt. Dat raakt direct aan de voetmassagers, die soms juist met claims over diabetes worden verkocht (daarover verderop meer).

Verwondingen, ontstekingen en recente operaties. Masseer niet over open wondjes, kneuzingen, ontstoken plekken of littekens die nog niet genezen zijn.

Ook de plek op het lichaam doet ertoe. De meeste apparaten zijn bedoeld voor nek, schouders, rug, bovenbenen en voeten. Masseer niet direct op de wervelkolom zelf en niet aan de voorkant van de hals. Sommige fabrikanten noemen ook de buik als toepassing, zoals Phonergy bij de Treatflow en Medisana bij de NM 860 en NM 990. Wees daar voorzichtig mee, zeker na een maaltijd.

Bij kinderen en mensen die zelf niet goed kunnen aangeven dat iets pijn doet, is extra voorzichtigheid op zijn plaats. Laat kinderen een apparaat alleen onder toezicht gebruiken, en gebruik het nooit bij iemand die slaapt.

Waarom deze lijst er bij vrijwel elk apparaat in staat, heeft niet alleen met juridische voorzichtigheid te maken. Een shiatsu-apparaat oefent druk uit zonder dat het voelt hoe je lichaam reageert. Een masseur stopt als je wegtrekt; een motor draait gewoon door. Dat maakt het des te belangrijker om zelf je grenzen te kennen.

Heb je een van de genoemde aandoeningen? Dan hoeft dat niet te betekenen dat je nooit een massageapparaat mag gebruiken. Het betekent wel dat je het eerst bespreekt met iemand die je situatie kent, en dat je de handleiding van het specifieke apparaat leest voordat je het aanzet.

Meer is niet beter bij massage. Spieren die te lang onder druk staan, kunnen de volgende dag juist pijnlijk aanvoelen. Fabrikanten bouwen daarom vrijwel altijd een automatische uitschakeling in.

De HoMedics NMS-50H is een van de weinige apparaten in onze selectie waarbij de fabrikant ook een concreet advies geeft over de sessieduur: maximaal 15 minuten per keer. Het is een draadloos nek- en schouderkussen met 4 roterende koppen, warmte, een timer en USB-C, met 3 jaar garantie. Het valt doorgaans in de prijsklasse van €76 tot €103. Die 15 minuten sluit aan bij de standaard in de categorie.

Hoe lang laten andere apparaten je masseren? In onze selectie zien we vooral 15 minuten, bijvoorbeeld bij de Beurer MG 135, de Medisana MC 825 en de Auronic-voetmassager. Korter is 10 minuten, bij de Beurer MG 154 en de Novalance-nekmassager. Langer is 20 minuten bij de Beurer MG 149. Een paar opleggers laten je zelf kiezen met een timer van 5, 10 of 15 minuten, zoals de Beurer MG 320, de Auronic-oplegger en de Blue Lion Marula-1. Bij de Renpho RF-FM059R-voetmassager zijn er programma's van 15 of 30 minuten.

Belangrijker is welke apparaten geen automatische uitschakeling vermelden. Bij de Boncy nek- en rugmassagekussen staat geen timer of auto-uit in de specificaties, en de fabrikant geeft geen eigen garantie. Bij de Jumalu-nekmassager staat expliciet geen timer vermeld. Bij de Medisana FM 883-voetmassager, de NM 860 en de NM 990 meldt Bol "timer: nee". Bij enkele Medisana-producten spreken de bronnen elkaar tegen: voor de CL 300 noemt Medisana een uitschakeling na 15 minuten terwijl Bol "geen timer" vermeldt. Dat kan betekenen dat er geen instelbare timer is maar wel een vaste uitschakeling; controleer het in de handleiding.

Waarom doet dit ertoe? Omdat veel mensen een massagekussen 's avonds op de bank gebruiken en daarbij in slaap vallen. Zonder automatische uitschakeling draaien de koppen dan door, met warmte aan. Bij de Medisana FM 888 schrijft een koper dat het apparaat na 15 minuten moet afkoelen voordat je het weer kunt gebruiken; dat is een vorm van beveiliging tegen oververhitting van de motor.

Hoe vaak per dag is verstandig? Daar geven de meeste fabrikanten geen getal voor. Kopers schrijven over uiteenlopend gebruik: van één keer per avond tot drie keer per dag (een Renpho-koper). Voel je de dag na een sessie meer spierpijn dan ervoor, dan is dat een teken om korter of minder vaak te masseren.

Bijna elk shiatsu-apparaat heeft een warmtefunctie. Meestal is die prettig en veilig, maar warmte op een plek waar ook druk op staat, vraagt om aandacht. Zeker bij mensen met minder gevoel in de huid.

De Phonergy Treatflow is een draadloze nekmassager met 16 roterende koppen met infrarood. De fabrikant noemt een temperatuur van 35 tot 40 °C, een oververhittingsbeveiliging en een automatische uitschakeling na 15 minuten. Het apparaat valt doorgaans in de prijsklasse van €110 tot €149, met 1 jaar fabrieksgarantie. De opgegeven temperatuur ligt rond de lichaamstemperatuur; dat geeft een milde warmte.

Andere apparaten gaan hoger. Het Home Vibes-nekkussen en het Comfy Supreme-warmtekussen noemen tot 42 °C, de Renpho RF-BM076-oplegger tot 45 °C. De Comfier-voetmassager noemt 3 warmtestanden tot 55 °C. Bij de Health Bay Human Feel vermeldt een afbeelding 43 tot 54 °C, terwijl de specificaties andere informatie geven over het aantal standen. Hoe hoger de opgegeven temperatuur, hoe belangrijker het is dat de warmte uit te schakelen of terug te zetten is.

En dat is niet altijd zo. Bij de Sanitas SMG 141 schrijft een koper dat de warmte niet uit te zetten is en alleen in de grote koppen zit. Bij het verwante Beurer MG 145-kussen melden twee kopers hetzelfde. Bij het Air Ease Comfort Pro-kussen werkt de warmte alleen in combinatie met de massage. Wie warmte wil vermijden, bijvoorbeeld in de zomer of bij een ontstoken spier, kiest dus een apparaat waarbij de warmte apart schakelbaar is, zoals de Beurer MG 135 en MG 139 of de Medisana MCN.

Een oververhittingsbeveiliging wordt maar bij een paar apparaten expliciet genoemd: bij de Phonergy Treatflow, het Home Vibes-kussen en de Lanaform CozyShiatsu. Dat betekent niet dat andere apparaten zo'n beveiliging missen; het staat er alleen niet bij.

Opvallend is dat kopers vaker klagen over te weinig dan over te veel warmte. Bij de Calmenta-oplegger noemt een koper de warmte matig, bij de Medisana MCG 820 mocht het voor een Coolblue-reviewer warmer, bij de Air Ease "mag het sterker" en bij het Home Vibes-kussen warmt het traag op. Bij de Medisana FM 888 schrijft een koper dat de warmte niet voelbaar is.

Een praktisch advies: leg bij een nieuw apparaat de eerste keren een dunne doek of je kleding tussen huid en koppen, en voel na een paar minuten hoe warm het oppervlak is. Gebruik warmte niet als je niet goed voelt hoe warm iets is.

"Eerste keren pijnlijk" is een opmerking die in reviews van shiatsu-apparaten vaker terugkomt dan je zou verwachten. De koppen zijn van harde kunststof en de motor drukt met een vaste kracht. Wat voor de een een lekkere stevige massage is, is voor de ander te veel.

De Medisana MC 825 laat dat goed zien. Het is een stoeloplegger met 4 shiatsukoppen in drie zones, acupressuur in taille en bovenbenen met 3 intensiteiten, vibratie en een verstelbare nekmassage. Met 414 reviews op Coolblue (9,0 gemiddeld) en 274 op Bol (4,3) is het een van de best beoordeelde opleggers. Hij valt doorgaans in de prijsklasse van €133 tot €180 en schakelt na 15 minuten uit. Toch schrijven meerdere kopers dat de massage zeer krachtig is. Een koper meldt dat de eerste keren pijnlijk waren en dat het daarna minder werd. Een ander vindt het goed voor een man van 90 kg maar soms te hard voor een vrouw van 50 kg.

Hetzelfde patroon zien we bij andere apparaten. Bij het KHYR Motion Mode-kussen stuurde een koper het apparaat terug omdat het pijnlijke plekken op de bovenrug gaf. Bij de Medisana NM 990 vindt een koper de massage erg hard. Bij de Beurer MG 151 schrijft een koper dat het nekstuk hard aanvoelt op de blote huid. En bij de Blue Lion Marula-1 noemt een koper het begin erg stevig.

Pijn tijdens een massage is geen teken dat het "werkt". Een stevige druk mag gevoelig zijn, maar scherpe of stekende pijn, tintelingen of pijn die na de sessie blijft, zijn signalen om te stoppen.

Wat kun je doen als een apparaat te hard is? Kopers dragen zelf een paar oplossingen aan. Leg een dunne doek, handdoek of dekentje tussen je rug en de koppen; een Blue Lion-koper doet dat bij een gevoelige rug. Kies de laagste stand als die er is, en gebruik bij opleggers met luchtcompressie eerst alleen de shiatsu. Bij nekmassagers met armlussen regel je de druk zelf: trek minder hard, of laat de lussen helemaal los.

Bij aankoop helpt het om te kijken naar het aantal intensiteitsstanden. De Beurer MG 151 heeft er 3, de Medisana NM 990 ook 3; veel losse kussens hebben er 2 en sommige apparaten geen enkele. Bij de Medisana MC 600 noemt Coolblue als minpunt dat de intensiteit niet instelbaar is, en bij de Medisana MCG 820 kun je volgens een Coolblue-reviewer alleen de luchtdruk regelen, niet de shiatsu. Wie gevoelig is, heeft meer aan een apparaat met een echt zachte laagste stand of met gelkoppen.

Een massageapparaat verkoopt beter als het iets belooft. In de productteksten van webwinkels staan dan ook regelmatig claims over doorbloeding, pijnverlichting of specifieke aandoeningen. Die verdienen een kritische blik.

Het Pressplus Sensepro-kussen is een duidelijk voorbeeld. Het is een zacht velours kussen met 2 shiatsukoppen, infrarood en 2 draairichtingen, dat op een accu werkt en bedoeld is voor voeten, rug, schouders en kuiten. Het kost doorgaans tussen €118 en €159 en de garantie is 1 jaar. De productbeschrijving noemt toepassingen bij diabetes, neuropathie, artrose en kramp, maar onderbouwt die nergens met onderzoek of een medische registratie. Op Bol stond bij ons onderzoek één review (5 sterren), die vooral de stevige massage in 2 richtingen noemt.

Waarom is zo'n claim lastig? Omdat juist mensen met diabetes of neuropathie vaak minder gevoel in hun voeten hebben. Voor hen gelden de voorzorgsmaatregelen uit het eerste deel van deze gids extra. Een product dat zich op die groep richt zonder dat te benoemen, geeft een verkeerd signaal.

Ook bij andere apparaten zien we claims die niet te controleren zijn. De Phonergy Treatflow wordt volgens de beschrijving "gemaakt in Amsterdam", wat voor dit soort apparaten ongebruikelijk is en niet bevestigd kon worden. Bij dezelfde listing staat een app genoemd als voordeel, terwijl de specificaties "app: nee" vermelden. En het geluidsniveau van minder dan 50 dB is gebaseerd op "eigen tests".

Hoe onderscheid je claims van ervaringen? In reviews schrijven kopers soms dat hun klachten afnamen. Bij de Medisana MC 823 meldt een koper met ernstige rugklachten dat de pijn na enkele dagen verdween. Bij de Auronic-voetmassager schrijft een koper dat haar hielspoor voor ongeveer 70 procent beter is, en een ander dat zijn zus met zenuwpijn verbetering merkte. Dat zijn echte, individuele ervaringen, maar geen bewijs dat het apparaat die klacht behandelt. Ze kunnen ook samenhangen met rust, warmte of andere factoren.

Een handvat bij het lezen van productteksten: claims over ontspanning, comfort en het losmaken van gespannen spieren zijn redelijk. Claims over het behandelen of verhelpen van een aandoening zijn dat niet, tenzij er een medische onderbouwing bij staat. Gebruik een shiatsu-apparaat als aanvulling op, niet als vervanging van, behandeling door een arts of fysiotherapeut. Merk je dat je het apparaat nodig hebt om de dag door te komen, of nemen de klachten ondanks dagelijks masseren toe? Dan is dat een reden om de oorzaak te laten onderzoeken.

Een shiatsu-massageapparaat is veilig te gebruiken als je een paar dingen in de gaten houdt. Overleg eerst met je arts als je een pacemaker hebt, zwanger bent, vaatproblemen of diabetes hebt, of herstelt van een blessure of operatie. Kies een apparaat met automatische uitschakeling en houd sessies op ongeveer 15 minuten, zoals HoMedics bij de NMS-50H adviseert.

Let bij warmte op of je die apart kunt uitschakelen en hoe hoog de opgegeven temperatuur is; een apparaat met oververhittingsbeveiliging zoals de Phonergy Treatflow geeft extra zekerheid. Is de massage te hard, zoals meerdere kopers van de Medisana MC 825 in het begin ervaren, leg dan een doek tussen huid en koppen of kies een lagere stand. En lees gezondheidsclaims in productteksten, zoals bij het Pressplus Sensepro-kussen, met gezonde scepsis.