10.000 lux, maar op welke afstand? Lux en afstand uitgelegd

Op bijna elke doos staat hetzelfde getal: 10.000 lux. Het staat op een compacte lamp van €50 en op een lichtpaneel van ruim €500. Toch geven die twee lampen op de plek waar jij zit een heel ander resultaat. Het getal zegt namelijk weinig zolang je niet weet op welke afstand het is gemeten.

We hebben de lux-opgaven van 30 daglichtlampen naast elkaar gelegd. De afstand waarop de fabrikant 10.000 lux belooft, loopt uiteen van 10 cm tot 105 cm. Vijf lampen noemen helemaal geen afstand. En de Duitse consumentenorganisatie Stiftung Warentest stelde in een test van 19 lampen dat de meeste testgebruikers in de praktijk op ongeveer 50 cm gingen zitten. Dat is ver buiten het bereik waarin veel lampen hun belofte waarmaken.

In dit stuk leggen we uit wat lux is, hoe snel de lichtsterkte afneemt als je achteruit schuift, waarom de grootte van het lichtvlak telt en hoe je met een simpele vuistregel uitrekent hoe lang je voor jouw lamp moet zitten.

Lux is een maat voor de hoeveelheid licht die op een oppervlak valt. Eén lux is één lumen per vierkante meter. Lumen zegt iets over hoeveel licht een lamp bij elkaar uitstraalt; lux zegt hoeveel daarvan aankomt op de plek waar je meet. Bij lichttherapie is die plek je gezicht, of preciezer: je ogen.

Dat onderscheid is niet alleen theorie. De Philips Skylight, een plafondpaneel dat een daklicht nabootst, geeft volgens Signify 3.800 lumen in de middelgrote uitvoering. Een lux-waarde noemt Philips niet, en dat is eerlijk: het paneel hangt aan het plafond en de hoeveelheid licht op je gezicht hangt dan af van de hoogte van de kamer en waar je staat. Een daglichtlamp voor therapie werkt andersom. Die staat vlak bij je en de fabrikant belooft een bepaalde lichtsterkte op een bepaalde afstand.

Ter vergelijking: een gewone tl-buis in huis geeft volgens patiënteninformatie van het Amphia ziekenhuis ongeveer 500 lux. Buiten op een zonnige dag kan het oplopen tot 150.000 lux. De therapierichtlijn van 10.000 lux zit daar tussenin. Feller dan binnenverlichting, veel zwakker dan volle zon.

Waarom dan precies 10.000? Het is de lichtsterkte die ziekenhuizen en de richtlijnen voor thuisgebruik aanhouden. Het Amphia ziekenhuis behandelt winterdepressie bijvoorbeeld met tien dagen lang een half uur per dag voor een lichtbak van 10.000 lux. Thuisarts, de publiekssite van het Nederlands Huisartsen Genootschap, noemt dezelfde lichtsterkte voor thuisgebruik.

Het woord 'per vierkante meter' verraadt al waar het probleem zit. Licht verspreidt zich vanuit de lamp. Hoe verder je zit, hoe groter het oppervlak waarover dezelfde hoeveelheid licht wordt verdeeld, en hoe minder er per vierkante centimeter van je gezicht overblijft. Een lux-waarde zonder afstand is daarom ongeveer even nuttig als een snelheid zonder tijdseenheid. Je weet dat er een getal is, maar niet wat je ermee kunt.

Ook de richting telt. Een lamp die recht op je gezicht schijnt, levert meer lux op je ogen dan dezelfde lamp die schuin opzij staat. Daarom meten fabrikanten loodrecht voor het midden van het lichtvlak. In de praktijk zet je de lamp juist schuin in je gezichtsveld, zodat je niet in het licht staart. Ook dat kost een deel van de opgegeven waarde. Wie dat weet, leest de getallen op de verpakking met wat meer realisme. Een fabrikant die meerdere meetpunten noemt, helpt je daarbij het meest.

De beste manier om te zien hoe hard de lichtsterkte daalt, is kijken naar fabrikanten die meer dan één meetpunt geven. Een paar voorbeelden uit ons overzicht:

Beurer TL 50: 10.000 lux op 15 cm, 5.000 lux op 30 cm, 2.500 lux op 45 cm.
Beurer TL 85: 10.000 lux op 25 cm, 5.000 lux op 35 cm, 2.500 lux op 45 cm.
Lumie Vitamin L: 10.000 lux op 20 cm, 5.000 lux op 30 cm, 2.500 lux op 50 cm.
Innolux Supernova: 10.000 lux op 105 cm, 2.500 lux op 210 cm.

Het patroon is duidelijk. Bij de TL 50 halveert de lichtsterkte al als je van 15 naar 30 cm schuift, een verschil van een handbreedte. Bij de Supernova kost een verdubbeling van de afstand driekwart van het licht. Dat sluit aan bij de natuurkundige vuistregel dat de lichtsterkte van een kleine bron afneemt met het kwadraat van de afstand: twee keer zo ver betekent ongeveer een kwart van het licht.

Een mooi voorbeeld uit de praktijk zien we bij de Beurer TL 100. Deze ronde lamp heeft een lichtvlak met een doorsnede van 33,4 cm (ongeveer 875 cm²) en haalt 10.000 lux op circa 10 cm. Een testster van de webwinkel Galaxus zat in haar praktijktest meestal op ongeveer 40 cm. Daar daalt de lichtsterkte volgens haar test tot circa 2.500 lux, een kwart van de belofte. Beurer adviseert bij die lichtsterkte zelf een sessie van twee uur in plaats van een half uur. De timer van de TL 100 gaat tot 120 minuten, wat Galaxus ook als beperking noemde.

Die 10 cm is geen uitzondering. In ons overzicht halen de Beurer TL 70, de TL 100 en de medisana LT 460 hun 10.000 lux op 10 cm. De Beurer TL 35, de TL 50 en de Lumie Task doen dat op 13 tot 15 cm. Wie op 10 cm van een fel lichtvlak gaat zitten, merkt al snel dat dat niet prettig is om een half uur vol te houden. Een Bol-reviewer van de Beurer TL 41 Touch werd op 20 cm zelfs duizelig en schoof de lamp naar 35 cm.

Dat zegt niets slechts over de TL 100 als lamp: Galaxus prees juist de eenvoudige bediening, het grote lichtvlak en de tien dimstanden. Maar het voorbeeld laat zien dat je bij een lux-opgave altijd moet doorrekenen naar de afstand waarop jij zult zitten. De TL 100 valt in de prijsklasse van €130 tot €177 en is ook een sfeerlamp met 256 kleuren; dat verklaart een deel van de prijs.

Het goede nieuws: minder lux betekent niet dat lichttherapie niet werkt. Het betekent dat je langer moet zitten. Test-Aankoop en Stiftung Warentest hanteren allebei dezelfde vuistregel:

10.000 lux: ongeveer 30 minuten.
5.000 lux: ongeveer 60 minuten.
2.500 lux: ongeveer 120 minuten.

De dosis is dus het product van lichtsterkte en tijd. Halveer de lichtsterkte en je verdubbelt de tijd. Dit is een praktische richtlijn, geen exacte natuurwet, maar hij geeft houvast.

De Beurer TL 85 laat zien hoe je die regel in een lamp kunt inbouwen. Het lichtvlak meet ongeveer 30 x 37 cm, zo'n 1.110 cm². Volgens de therapietabel op de productpagina haalt de lamp 10.000 lux op circa 25 cm (30 minuten), 5.000 lux op circa 35 cm (60 minuten) en 2.500 lux op circa 45 cm (120 minuten). De timer heeft precies die standen: 30, 60, 90 en 120 minuten, waarna de lamp zichzelf uitzet. Je kiest dus eerst hoe ver je wilt zitten en stelt dan de bijbehorende tijd in.

Stiftung Warentest koos de TL 85 eind 2025 als testwinnaar van 19 lampen, met het oordeel 'gut' (1,8). Dat oordeel komt uit een persbericht van Beurer zelf; het testartikel staat achter een betaalmuur. Als pluspunten noemde de test volgens dat persbericht het grote lichtvlak, de timer en een goede lichtsterkte op 50 cm kijkafstand. Een dimmer heeft de TL 85 niet. Hij valt in de prijsklasse van €119 tot €161.

Wat betekent de vuistregel voor de lampen met een korte meetafstand? Neem de TL 50, met 2.500 lux op 45 cm. Wie hem op die afstand naast het ontbijtbord zet, moet volgens de regel twee uur zitten. Op 30 cm is dat een uur. Op 15 cm een half uur, maar dan zit je met je neus bijna tegen de lamp.

De regel verklaart ook waarom een timer die maar tot 30 minuten gaat, een beperking kan zijn. Bij de Daylight TriSun, een bureaulamp met therapiestand, schakelt de therapiemodus na 30 minuten automatisch uit. Volgens de fabrikant haalt de lamp 10.000 lux op 16 cm, 5.000 op 24 cm en 2.500 op 36 cm. Wie op 36 cm zit, heeft dus vier sessies achter elkaar nodig om op de aanbevolen dosis te komen.

Een kanttekening: meer is niet automatisch beter. Thuisarts adviseert een half uur per ochtend op ongeveer 35 cm, en noemt bijwerkingen als hoofdpijn, vermoeide ogen en misselijkheid. Begin daarom met de aanbevolen dosis en bouw niet zomaar op.

De kwadratenregel geldt strikt genomen voor een puntbron. Een daglichtlamp is geen puntbron maar een vlak, en hoe groter dat vlak, hoe langzamer de lichtsterkte afneemt als je achteruit schuift. Bij een groot paneel komt het licht op je gezicht uit een breed gebied, zodat een deel van de afstand minder zwaar telt.

Dat zie je terug in de cijfers. De compacte Beurer TL 35 heeft een lichtvlak van ongeveer 14 x 20 cm, zo'n 280 cm², en haalt 10.000 lux op 13 tot 15 cm. De Beurer TL 85 heeft een vlak van circa 1.110 cm² en haalt dezelfde waarde op 25 cm. De Innolux Lucia, met een behuizing van 65 x 30 cm, komt volgens Bol op 51 cm en volgens de fabrikant op 55 cm. Test-Aankoop raadt een lichtvlak van ongeveer 1.000 cm² aan; de meeste compacte lampen blijven daar ver onder.

Het meest extreme voorbeeld in ons overzicht is de Innolux Supernova. Deze Finse lamp meet 63,5 x 40 cm, weegt 5,5 kg en neemt 160 watt op. Innolux geeft 10.000 lux op 105 cm en 2.500 lux op 210 cm. Op een meter afstand kun je dus gewoon aan tafel zitten, ontbijten of werken, en er kunnen meerdere mensen tegelijk van profiteren. Ter vergelijking: de compacte medisana LT 460 neemt 12 watt op.

Die reikwijdte heeft een prijs. De Supernova valt in de prijsklasse van €458 tot €619 en is daarmee de duurste echte therapielamp in ons overzicht. Een timer ontbreekt, de lamp is traploos dimbaar. Reviews op Bol zijn er nog niet. Innolux meldt dat de lamp testwinnaar werd bij het Finse blad Tekniikan Maailma; die test hebben we zelf niet kunnen inzien, dus die claim nemen we voor kennisgeving aan.

Waarom is dit relevant als je geen €500 wilt uitgeven? Omdat het laat zien waar de lux-belofte van kleinere lampen vandaan komt. Een fabrikant kan een klein vlak fel genoeg maken om 10.000 lux te halen, maar alleen op een paar centimeter. Een groot vlak houdt die waarde over een veel langere afstand vast.

Stiftung Warentest kwam tot dezelfde conclusie: lampen met een groot lichtvlak werkten in de test sterker dan compacte modellen. De testgebruikers kozen zelf een afstand van ongeveer 50 cm. Wie op die afstand wil zitten en zich aan een half uur wil houden, komt bij de grote modellen uit. Wie het met een kleinere lamp doet, kan net zo goed effect hebben, maar zit dan langer of dichterbij.

Vijf lampen in ons overzicht geven wel een lux-waarde, maar geen meetafstand: de BrellaVio Daglichtlamp PRO, de Slowwave Light Boost Max, de LIROMA ringlamp, de medisana LT 500 en de Fysic FW450. Dat maakt het onmogelijk om met de vuistregel te rekenen.

De BrellaVio PRO is daar een goed voorbeeld van. Het Nederlandse webmerk verkoopt de lamp als '12.000 lux', meer dan de meeste concurrenten. De lamp meet 25 x 18 cm, heeft vier helderheidsniveaus van 2.000 tot 12.000 lux, vier kleurstanden en een timer van 15 tot 60 minuten. Op welke afstand de 12.000 lux geldt, staat nergens. Een onafhankelijke meting hebben we ook niet gevonden. De lamp is niet als medisch hulpmiddel geregistreerd en valt in de prijsklasse van €51 tot €69.

Dat wil niet zeggen dat de lamp slecht is. Op Bol heeft hij 427 reviews met een gemiddelde van 4,6 uit 5, al zijn die gedeeld over kleurvarianten en een oudere versie. Meerdere reviewers melden meer energie binnen een tot twee weken. Een terugkerend minpunt is dat de lamp kleur, helderheid en timer niet onthoudt, zodat je die bij elk gebruik opnieuw instelt. Maar of je op jouw afstand 10.000 lux krijgt, kun je niet nagaan.

Bij de Slowwave Light Boost Max zie je iets vergelijkbaars. De verkoper geeft zes niveaus van 3.900 tot 10.000 lux en adviseert de lamp zijdelings op ongeveer 50 cm te zetten. Een meetafstand voor de 10.000 lux noemt hij niet. Met een behuizing van 23,4 x 18 cm is het onwaarschijnlijk dat die waarde op 50 cm wordt gehaald, gezien wat we bij vergelijkbare compacte lampen zien.

Hoe ga je hiermee om? Drie praktische tips.

Ga ervan uit dat de waarde op korte afstand is gemeten, rond de 10 tot 15 cm, zoals bij vergelijkbare compacte lampen met een complete opgave.

Reken voor een normale zitafstand van 30 tot 50 cm met 2.500 tot 5.000 lux en dus met een sessie van een tot twee uur. Een timer die tot 60 minuten gaat, is dan aan de korte kant.

Of vraag het na. Een fabrikant die zijn lamp heeft laten meten, kan de afstand noemen. Krijg je geen antwoord, dan weet je ook iets.

Test-Aankoop wijst erop dat lampen met therapeutische claims als medisch hulpmiddel geregistreerd moeten zijn, en dat sommige aanbieders zich daar niet aan houden. Bij een geregistreerd hulpmiddel is de kans groter dat de lux-opgave met een meting is onderbouwd.

Een lux-getal zonder afstand zegt weinig. De lampen in ons overzicht halen 10.000 lux op afstanden van 10 cm tot 105 cm, en de lichtsterkte halveert al als je bij een compacte lamp van 15 naar 30 cm schuift.

Kijk daarom bij het kiezen eerst naar de afstand waarop je wilt zitten. Wil je op 25 tot 35 cm een half uur zitten, kies dan een lamp met een lichtvlak rond de 1.000 cm², zoals de Beurer TL 85. Neem je genoegen met een kleinere lamp, reken dan op een tot twee uur, en kies een model met een timer die zo lang meegaat. Wil je op een meter afstand aan tafel zitten, dan kom je uit bij een groot paneel als de Innolux Supernova, met bijbehorende prijs.

Geeft een fabrikant geen afstand, zoals bij de BrellaVio PRO, ga er dan van uit dat de waarde op korte afstand geldt en reken voorzichtig.