Daglichtlamp, wake-up light of lichtbril: het verschil

Wie op Bol zoekt naar lichttherapie, krijgt drie soorten producten door elkaar te zien: daglichtlampen, wake-up lights en lichttherapiebrillen. Ze hebben allemaal met licht en je biologische klok te maken, en ze worden met vergelijkbare beloftes verkocht: meer energie, beter slapen, minder last van de donkere maanden. Toch doen ze iets anders, op een ander moment van de dag, met een heel andere hoeveelheid licht.

We hebben voor deze uitleg de daglichtlampen uit ons overzicht van 30 lampen naast eerder onderzoek naar wake-up lights gelegd, en het advies van Thuisarts en de Belgische consumentenorganisatie Test-Aankoop erbij gehaald. Lichttherapiebrillen hebben we niet zelf onderzocht; we beschrijven wat erover bekend is, maar beoordelen geen modellen.

Het belangrijkste verschil in één zin: een daglichtlamp levert een therapiedosis van 10.000 lux voor een half uur, een wake-up light maakt je geleidelijk wakker met een paar honderd tot ongeveer 2.000 lux, en een lichtbril brengt licht dicht bij je ogen terwijl je rondloopt. Hieronder lees je wat dat in de praktijk betekent en wanneer je welke kiest, of ze juist combineert.

Alle drie werken via hetzelfde mechanisme: licht dat je ogen bereikt, stuurt je biologische klok bij. Je lichaam maakt het slaaphormoon melatonine aan als het donker is. Licht remt die aanmaak. Thuisarts legt uit dat je bij weinig daglicht meer melatonine hebt, en dat je je daardoor overdag moe, slaperig en somber kunt voelen. Licht op het juiste moment helpt de klok weer gelijk te zetten.

Het woord 'juiste moment' is daarbij belangrijk. Licht in de ochtend zet je klok naar voren: je wordt eerder wakker en 's avonds eerder moe. Licht laat op de avond doet het omgekeerde. Alle drie de producten zijn daarom bedoeld voor de ochtend, al doen ze dat elk op een eigen manier.

Waar ze verschillen, is in de hoeveelheid licht en de manier waarop die je bereikt. En die verschillen zijn niet klein. Een gewone tl-buis in huis geeft volgens het Amphia ziekenhuis ongeveer 500 lux. Een wake-up light gaat, afhankelijk van het model, tot enkele honderden of ongeveer 2.000 lux. Een daglichtlamp voor therapie is gemaakt om 10.000 lux te leveren op een afstand van 10 tot 105 cm, afhankelijk van het formaat. Buiten op een zonnige dag kan het oplopen tot 150.000 lux.

Dat verklaart ook waarom de producten op Bol door elkaar staan. De categorieën lopen in elkaar over, en verkopers gebruiken dezelfde zoekwoorden. Een lamp met een stand van 2.000 lux wordt al snel als 'daglichtlamp' omschreven, en een daglichtlamp met een timer als 'wekker'. Wij gebruiken in dit stuk de volgende indeling:

Daglichtlamp: een lamp van ongeveer 10.000 lux voor een sessie van een half uur tot twee uur, als je al wakker bent.
Wake-up light: een lamp naast je bed die het licht in de laatste minuten voor het wekken langzaam laat toenemen.
Lichtbril: een bril met kleine lichtbronnen die schuin van boven of opzij licht naar je ogen sturen, zodat je kunt rondlopen.

Thuisarts beschrijft alleen de eerste vorm als behandeling bij winterdepressie: een lamp van 10.000 lux wit licht, elke ochtend een half uur op ongeveer 35 cm, een week lang. Voor de andere twee vormen geeft Thuisarts geen advies. Dat wil niet zeggen dat ze niet werken, maar wel dat de onderbouwing anders is. Daarover meer per productsoort.

Een praktische tip vooraf: kijk bij elk lichtproduct naar de lux-waarde én de afstand waarop die geldt. Zonder die combinatie kun je de producten niet eerlijk met elkaar vergelijken.

Een daglichtlamp is gemaakt om in korte tijd een flinke hoeveelheid licht te leveren. De richtlijn die Test-Aankoop en Stiftung Warentest hanteren: 10.000 lux voor ongeveer 30 minuten, of 5.000 lux voor een uur, of 2.500 lux voor twee uur. Je zit er wakker voor, meestal tijdens het ontbijt, het lezen van de krant of de eerste mails.

Een goed voorbeeld van een eenvoudige daglichtlamp is de Beurer TL 50. Het is een ronde, platte lamp met een lichtvlak van 24,6 cm doorsnede en één knop. De productgegevens noemen 10.000 lux op circa 15 cm, 5.000 lux op 30 cm en 2.500 lux op 45 cm. Het licht heeft een kleurtemperatuur van 5.300 kelvin en een kleurweergave van 90. Een dimmer heeft de lamp niet, en volgens Beurer ook geen timer.

Stiftung Warentest testte eind 2025 negentien lampen. De TL 50 kreeg volgens een persbericht van Beurer het oordeel 'gut' (2,5) en eindigde als vierde. Op beurer.com geven vier kopers de lamp vijf sterren; een van hen gebruikt hem al minstens zeven jaar, ook als werklicht in de vroege ochtend. De TL 50 is geregistreerd als medisch hulpmiddel en valt in de prijsklasse van €68 tot €92.

Wat een daglichtlamp niet doet: je wekken. De meeste modellen gaan aan met een knop, op volle sterkte. Een paar hebben een timer die de lamp na de sessie uitzet, zoals de Beurer TL 35 of TL 85, maar geen enkele lamp in ons overzicht bouwt het licht langzaam op als wekker. De Slowwave Light Boost Max komt het dichtst in de buurt: daar kun je de helderheid in zes stappen handmatig opbouwen.

Waar zet je een daglichtlamp neer? Op de plek waar je 's ochtends al zit. Thuisarts adviseert meteen na het wakker worden te beginnen. Dat is meestal niet in bed, maar aan de ontbijttafel of het bureau. Een lamp op het nachtkastje is wel mogelijk, maar dan moet je rechtop zitten en de lamp op de juiste afstand zetten. Een Bol-reviewer van de medisana LT 500 gebruikt de lamp zowel op het nachtkastje als op de ontbijttafel.

De onderbouwing van daglichtlampen is het stevigst van de drie productsoorten. Een meta-analyse uit 2020 in het vakblad Psychotherapy and Psychosomatics bundelde 19 gecontroleerde studies naar fel licht bij winterdepressie en vond een duidelijk voordeel ten opzichte van placebo. De onderzoekers wezen er wel op dat de studies klein waren en onderling verschilden in opzet.

Een wake-up light staat naast je bed en vervangt of ondersteunt je wekker. In de minuten voor het afgesproken tijdstip neemt het licht langzaam toe, van zwak, warm licht naar helder licht. Het idee is dat je niet uit een diepe slaap wordt gehaald door een geluid, maar geleidelijk wakker wordt zoals bij een zonsopgang.

De lichtsterkte ligt een stuk lager dan bij een daglichtlamp. Uit ons eerdere onderzoek naar wake-up lights blijkt dat ze tot enkele honderden of ongeveer 2.000 lux gaan; de Beurer WL 75 zit met ongeveer 2.000 lux aan de bovenkant. Dat is genoeg om een donkere slaapkamer te verlichten en je ogen het signaal te geven dat de dag begint. Het is minder dan een vijfde van de 10.000 lux die een daglichtlamp voor therapie aanhoudt.

Ook de duur is anders. Bij een wake-up light sta je meestal op zodra het licht op volle sterkte is. Bij een daglichtlamp zit je een half uur of langer. Volgens de vuistregel van Test-Aankoop zou je bij 2.000 lux ruim twee uur moeten zitten voor een dosis die vergelijkbaar is met een half uur bij 10.000 lux. Dat doet niemand in bed.

Dat de twee productsoorten dicht bij elkaar liggen, zie je bij de Beurer TL 100. Deze ronde daglichtlamp van 33,4 cm doorsnede heeft naast de therapiestand ook een sfeerlicht met 256 kleuren en tien voorgeprogrammeerde scènes. Je bedient hem via de app 'beurer LightUp', dezelfde app die Beurer gebruikt voor zijn wake-up lights. De TL 100 haalt 10.000 lux op circa 10 cm. Een testster van de webwinkel Galaxus zat meestal op ongeveer 40 cm en kwam daar volgens haar praktijktest uit op circa 2.500 lux, het niveau waarvoor de fabrikant twee uur adviseert. Galaxus noemde de functies die niets met therapie te maken hebben ook als reden voor de hogere prijs. De TL 100 valt in de prijsklasse van €130 tot €177.

De TL 100 is geen wake-up light: hij bouwt het licht niet langzaam op als wekker. Maar hij laat zien dat fabrikanten de grens tussen de twee productsoorten steeds vaker opzoeken. Voor de koper betekent dat: lees goed wat een lamp precies doet.

Wanneer kies je een wake-up light? Als je vooral moeite hebt met opstaan in het donker en je niet voor een lamp wilt gaan zitten. Een wake-up light helpt je uit bed. Of het helpt bij winterklachten, is minder duidelijk; Thuisarts noemt het in zijn advies over winterdepressie niet.

De derde productsoort is de lichttherapiebril, ook wel daglichtbril of lichtbril genoemd. In plaats van een lamp op tafel draag je een montuur met kleine lichtbronnen die schuin naar je ogen schijnen. Het voordeel is duidelijk: je kunt rondlopen, koken of je aankleden terwijl je je ochtendlicht krijgt.

Op Bol zijn onder meer brillen van AYO, BrellaVio en Mecura te vinden. Die hebben we voor dit stuk niet zelf onderzocht, en we beoordelen daarom geen afzonderlijke modellen. Wat we wel weten: de Belgische consumentenorganisatie Test-Aankoop schrijft dat niet bewezen is dat een lichtbril even goed werkt als een daglichtlamp. Dat betekent niet dat brillen niet werken, maar dat het bewijs dat er voor daglichtlampen is, niet automatisch voor brillen geldt.

Opvallend is dat dezelfde verkopers vaak beide productsoorten aanbieden. Slaapwijzer, de Nederlandse webwinkel achter het merk Slowwave, verkoopt naast de AYO-bril de Slowwave Light Boost Max, een compacte daglichtlamp van 23,4 x 18 cm. BrellaVio verkoopt zowel een daglichtbril als de BrellaVio Daglichtlamp PRO.

De Slowwave Light Boost Max is daarom een interessant voorbeeld. De lamp heeft zes helderheidsniveaus van 3.900 tot 10.000 lux, drie kleurtemperaturen (3.000, 4.750 en 6.500 kelvin), een timer van 10 tot 60 minuten, een kantelbare voet en een draadloze telefoonlader in de voet. Een meetafstand voor de 10.000 lux noemt de verkoper niet, terwijl hij adviseert de lamp op ongeveer 50 cm te zetten. De lamp is niet als medisch hulpmiddel geregistreerd.

Op Bol scoort de lamp 4,7 uit 19 reviews. Een reviewer schreef in oktober 2023 dat hij bij computerwerk liever deze lamp gebruikt dan een lichtbril. Een andere kocht de lamp op advies van zijn therapeut en merkte na enkele weken een betere stemming. Eén reviewer kreeg een exemplaar met slecht reagerende knoppen en flikkerend licht. De Light Boost Max valt in de prijsklasse van €68 tot €92.

Die ene ervaring met de bril tegenover de lamp is geen vergelijkend onderzoek. Maar ze raakt wel aan een praktisch punt: een bril draag je op je hoofd, een lamp staat op tafel. Wat prettiger is, verschilt per persoon. Wie 's ochtends geen tijd heeft om te gaan zitten, heeft meer aan iets wat meebeweegt.

Wil je een bril proberen, overleg dan bij twijfel met je huisarts en houd je aan de gebruiksduur die de fabrikant noemt.

Je hoeft niet te kiezen tussen een wake-up light en een daglichtlamp. De twee vullen elkaar juist aan: het wake-up light helpt je wakker te worden in een donkere slaapkamer, de daglichtlamp levert daarna aan het ontbijt de dosis licht waar het bij lichttherapie om draait. Thuisarts adviseert meteen na het wakker worden voor de lamp te gaan zitten, en een wake-up light maakt dat wakker worden wat zachter.

Sommige fabrikanten maken beide. Lumie, het Britse merk achter de Lumie Vitamin L, verkoopt ook wake-up lights uit de Bodyclock-serie. De Vitamin L zelf is een slanke lichtbak van 28 x 20 cm die 0,83 kg weegt. Volgens Lumie geeft hij 10.000 lux op 20 cm, 5.000 lux op 30 cm en 2.500 lux op 50 cm. De lamp heeft één vaste stand, geen dimmer en geen timer. Hij is geregistreerd als medisch hulpmiddel klasse IIa.

Over de Vitamin L schreef een Bol-reviewer dat hij precies dit model als leenlamp kreeg tijdens een behandeling voor slaapproblemen via zijn psycholoog, en de lamp daarna zelf kocht. Het Britse blad T3 noemde de lamp in 2022 'hard to fault' en prees het zachte, diffuse licht; minpunten waren dat hij niet dimbaar is en liggend makkelijk omvalt. De Vitamin L valt in de prijsklasse van €92 tot €125.

Hoe kies je? Een paar vuistregels.

Heb je vooral moeite met opstaan in het donker, maar verder weinig klachten? Dan is een wake-up light een logische eerste stap.

Heb je last van somberheid, vermoeidheid of veel slapen in de herfst en winter? Dan is een daglichtlamp de vorm met de stevigste onderbouwing. Thuisarts adviseert 10.000 lux, een half uur per ochtend, een week lang, en bij aanhoudende klachten naar de huisarts.

Heb je 's ochtends geen moment om te gaan zitten? Dan kan een lichtbril een uitweg zijn, met de kanttekening van Test-Aankoop dat het bewijs dunner is.

Gebruik geen van de drie laat op de avond op volle sterkte. Thuisarts noemt moeilijk in slaap vallen als bijwerking van licht dat te laat op de dag komt.

En bij medische twijfel geldt voor alle drie hetzelfde: overleg met je huisarts als je een oogziekte hebt, diabetes, of medicijnen gebruikt die je gevoeliger maken voor licht.

Daglichtlamp, wake-up light en lichtbril werken alle drie via licht op je ogen, maar ze leveren een heel andere dosis. Een daglichtlamp zoals de Beurer TL 50 of Lumie Vitamin L geeft 10.000 lux voor een sessie van een half uur, en is de vorm die Thuisarts aanbeveelt bij winterdepressie. Een wake-up light maakt je geleidelijk wakker met een paar honderd tot ongeveer 2.000 lux en is vooral een betere wekker. Een lichtbril laat je rondlopen tijdens de sessie, maar het bewijs voor de werking is volgens Test-Aankoop dunner.

Wil je het meeste uit de donkere ochtenden halen, combineer dan een wake-up light naast je bed met een daglichtlamp aan de ontbijttafel. Wil je één product, kies dan de daglichtlamp. Let bij lampen die extra functies bieden, zoals de Beurer TL 100 met app en sfeerlicht, of de Slowwave Light Boost Max met telefoonlader, eerst op de lichtsterkte en de afstand; de extra's zijn een bonus.